Apabila musim pilihan raya tiba, perhatian orang ramai biasanya tertumpu kepada calon, kempen, pusat mengundi dan keputusan yang diumumkan.

Namun, kelancaran proses pilihan raya banyak bergantung kepada petugas yang bekerja sejak awal pagi, menyediakan saluran, menyemak daftar pemilih, mengeluarkan kertas undi dan membantu proses pengiraan selepas pusat mengundi ditutup.

Mereka ialah petugas pilihan raya yang dilantik untuk membantu Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia atau SPR.

Ada yang bertugas di pintu masuk pusat mengundi. Ada yang menjaga saluran. Ada juga yang menyemak nama pemilih, mengurus kertas undi atau membantu memastikan pergerakan pengundi berjalan lancar.

Tugas ini memberi peluang kepada orang ramai menyumbang secara langsung kepada proses demokrasi negara, mendapatkan pengalaman kerja sebenar dan menerima bayaran atau elaun berdasarkan kadar serta syarat pelantikan yang ditetapkan.

Peluang menjadi petugas pilihan raya juga tidak semestinya terhad kepada penjawat awam.

Dalam pengambilan tertentu, orang awam, pekerja swasta, pesara dan pelajar yang memenuhi syarat boleh dipertimbangkan oleh Pegawai Pengurus atau urus setia pilihan raya di kawasan masing-masing.

Pelantikan tidak dibuat secara automatik. Ia bergantung kepada kekosongan petugas, keperluan kawasan, tapisan dan keputusan pihak yang menguruskan pilihan raya.

Syarat Kelayakan Asas Petugas Pilihan Raya

Syarat sebenar boleh berbeza mengikut jenis pilihan raya, jawatan petugas dan arahan Pegawai Pengurus.

Calon perlu merujuk borang permohonan atau hebahan rasmi yang dikeluarkan bagi kawasan berkenaan.

Secara umum, pemohon biasanya perlu memenuhi ciri asas berikut:

• warganegara Malaysia;
• berumur sekurang-kurangnya 18 tahun;
• mempunyai kad pengenalan yang sah;
• sihat tubuh badan dan mampu bekerja untuk tempoh yang panjang;
• boleh membaca, menulis dan membuat pengiraan asas;
• mampu mengikuti arahan serta prosedur dengan teliti;
• boleh hadir latihan pada tarikh yang ditetapkan;
• boleh hadir seawal waktu yang diarahkan pada hari mengundi;
• tidak mempunyai kepentingan yang menjejaskan sikap berkecuali;
• tidak terlibat secara aktif dalam kempen parti atau calon bagi tugas yang memerlukan neutraliti;
• mempunyai akaun bank aktif jika pembayaran dibuat melalui pindahan bank; dan
• boleh menggunakan telefon pintar atau aplikasi komunikasi asas jika diperlukan.

Mengapa Sikap Berkecuali Sangat Penting?

Petugas pilihan raya perlu melaksanakan tugas tanpa memihak kepada mana-mana calon atau parti.

Walaupun seseorang mempunyai pandangan politik peribadi, pandangan itu tidak boleh mempengaruhi cara pemilih dilayan atau bagaimana prosedur dilaksanakan.

Petugas tidak sepatutnya:

• memakai pakaian atau aksesori berlogo parti;
• mempromosikan calon semasa bertugas;
• berdebat tentang politik dengan pengundi;
• membocorkan maklumat dalaman;
• memuat naik dokumen sensitif;
• membantu pihak tertentu melangkaui prosedur; atau
• menunjukkan layanan berbeza kepada penyokong calon tertentu.

Tugas petugas ialah melaksanakan proses pilihan raya mengikut arahan dan undang-undang, bukannya mempengaruhi pilihan pengundi.

Cara Memohon Menjadi Petugas Pilihan Raya

Tiada satu borang terbuka yang semestinya tersedia sepanjang tahun untuk semua kawasan.

Pengambilan biasanya menjadi lebih aktif apabila pilihan raya diumumkan atau apabila pejabat berkaitan mula membina senarai petugas simpanan.

Cara permohonan boleh berbeza antara kawasan.

Ada yang menggunakan borang bercetak. Ada yang membuka Google Form, borang dalam talian atau pendaftaran melalui Pejabat Pilihan Raya Negeri.

Langkah 1: Kenal Pasti Kawasan Pilihan Raya Anda

Semak kawasan Parlimen dan Dewan Undangan Negeri berdasarkan alamat daftar pemilih anda.

Maklumat ini penting kerana pengambilan petugas sering disusun mengikut bahagian pilihan raya atau daerah.

Walau bagaimanapun, seseorang tidak semestinya ditugaskan di pusat mengundi tempat dirinya mengundi.

Penempatan bergantung kepada keperluan operasi dan keputusan Pegawai Pengurus.

Langkah 2: Pantau Pejabat Pilihan Raya Negeri

Setiap negeri mempunyai Pejabat Pilihan Raya Negeri yang menyelaras urusan pilihan raya di peringkat negeri.

Apabila terdapat pengambilan, maklumat boleh diumumkan melalui:

• portal rasmi SPR;
• laman Pejabat Pilihan Raya Negeri;
• media sosial rasmi;
• Pejabat Daerah;
• pejabat PBT;
• jabatan kerajaan;
• institusi pengajian; atau
• saluran komuniti setempat.

Jangan bergantung sepenuhnya kepada poster yang dikongsi semula dalam kumpulan WhatsApp.

Pastikan pautan dan nombor telefon benar-benar milik pejabat kerajaan atau urus setia yang sah.

Langkah 3: Hubungi Pejabat Daerah atau PBT

Di banyak kawasan, Pegawai Pengurus pilihan raya terdiri daripada pegawai kanan kerajaan yang dilantik SPR.

Bergantung pada kawasan, individu tersebut boleh terdiri daripada Pegawai Daerah, pegawai kanan pentadbiran atau pegawai kanan PBT seperti Yang Dipertua majlis.

Pegawai Pengurus bertanggungjawab mengurus perjalanan sesuatu pilihan raya dalam bahagian pilihan raya yang ditetapkan.

Beliau dibantu oleh Penolong Pegawai Pengurus dan pasukan petugas lain.

Apabila bertanya mengenai pengambilan, gunakan ayat yang jelas:

“Saya ingin bertanya sama ada permohonan petugas pilihan raya bagi kawasan ini telah dibuka dan di mana saya boleh mendapatkan borang rasmi.”

Sediakan maklumat asas seperti:

• nama penuh;
• nombor kad pengenalan;
• alamat;
• nombor telefon;
• pekerjaan;
• kawasan Parlimen atau DUN;
• pengalaman terdahulu; dan
• jawatan petugas yang pernah disandang, jika ada.

Langkah 4: Dapatkan Borang atau Pautan Rasmi

Borang permohonan mungkin diberikan melalui:

• kaunter Pejabat Daerah;
• Pejabat Pilihan Raya Negeri;
• jabatan atau agensi kerajaan;
• pautan Google Form rasmi;
• e-mel;
• kumpulan penyelarasan petugas; atau
• surat edaran kepada organisasi tertentu.

Maklumat yang biasanya diminta termasuk:

• butiran peribadi;
• taraf pekerjaan;
• alamat semasa;
• nombor telefon;
• maklumat bank;
• pengalaman pilihan raya;
• tahap pendidikan;
• keadaan kesihatan; dan
• persetujuan menghadiri latihan.

Isi semua maklumat dengan tepat.

Kesilapan nombor kad pengenalan, nombor akaun atau nombor telefon boleh melambatkan proses pelantikan dan pembayaran.

Langkah 5: Hantar Permohonan Sebelum Tarikh Tutup

Pengambilan petugas boleh mendapat sambutan tinggi, terutama di kawasan bandar atau kampus.

Jangan tunggu hari terakhir.

Selepas menghantar borang:

• simpan salinan atau tangkap layar;
• catat nama urus setia;
• semak e-mel;
• periksa folder spam;
• pastikan telefon boleh dihubungi; dan
• jangan menukar nombor telefon tanpa memaklumkan urus setia.

Langkah 6: Tunggu Pengesahan Rasmi

Mengisi borang tidak bermaksud seseorang telah dilantik.

Pemohon hanya dianggap sebagai petugas selepas menerima pengesahan, surat lantikan atau arahan rasmi daripada pihak berkenaan.

Pengesahan boleh dibuat melalui:

• surat;
• e-mel;
• panggilan telefon;
• mesej rasmi;
• kumpulan komunikasi petugas; atau
• sistem yang ditentukan urus setia.

Jangan hadir terus ke pusat mengundi tanpa pelantikan.

Kemasukan dan pergerakan di pusat mengundi tertakluk kepada kawalan serta peraturan pilihan raya.

Kenali Jawatan dan Peranan Petugas Pilihan Raya

Struktur petugas boleh berbeza mengikut pusat mengundi dan keperluan operasi.

Portal SPR menyenaraikan beberapa peranan seperti Penyelia Pusat Mengundi, Ketua Tempat Mengundi, Kerani Pengundian atau Kerani Mengira Undi, Kerani Penyemak Daftar Pemilih dan Pemandu Arah Pusat Mengundi.

Jawatan / Kategori Petugas	Peranan Utama	Tahap Tanggungjawab
Penyelia Pusat Mengundi	Menyelaras perjalanan keseluruhan pusat mengundi, memastikan saluran bersedia serta membantu menangani isu operasi	PPM – penyelarasan pusat
Ketua Tempat Mengundi	Mengetuai sesuatu saluran, mengawal kertas undi, memastikan prosedur dipatuhi dan mengurus pengiraan undi dalam salurannya	KTM – ketua saluran
Kerani Pengundian / Kerani Mengira Undi	Menyemak dokumen, mencalit dakwat, mengeluarkan kertas undi dan membantu proses pengiraan mengikut pembahagian tugas	KP/KMU – operasi dalam saluran
Kerani Penyemak Daftar Pemilih	Membantu menyemak nama dan maklumat pemilih sebelum mereka bergerak ke saluran mengundi	KPDP – semakan daftar
Pemandu Arah Pusat Mengundi	Menunjukkan arah, membantu aliran pemilih dan memastikan pengundi menuju ke saluran yang betul	PAPM – pergerakan pemilih
Pembantu Pilihan Raya	Membantu urusan logistik, persediaan, penghantaran atau tugas sokongan mengikut arahan	PPR – sokongan operasi
Penolong Pegawai Pengurus	Membantu Pegawai Pengurus dalam penyelarasan operasi pilihan raya di bahagian pilihan raya	ARO – pengurusan kawasan
Pegawai Pengurus	Bertanggungjawab terhadap pengurusan pilihan raya di bahagian pilihan raya yang ditetapkan	RO – tanggungjawab tertinggi kawasan

Penyelia Pusat Mengundi

PPM melihat operasi pada peringkat pusat mengundi.

Jika sebuah sekolah mempunyai beberapa saluran, PPM membantu memastikan setiap saluran dibuka, mempunyai petugas mencukupi dan mengikuti jadual yang ditetapkan.

PPM juga menjadi penghubung penting antara Ketua Tempat Mengundi dengan pasukan pengurusan pilihan raya.

Jawatan ini memerlukan individu yang:

• tenang;
• boleh membuat keputusan;
• memahami aliran kerja;
• mampu mengurus ramai petugas; dan
• cepat melaporkan masalah.

Ketua Tempat Mengundi

KTM mengetuai sesebuah saluran mengundi.

Tanggungjawabnya besar kerana beliau perlu memastikan proses pengundian dan pengiraan di salurannya berjalan mengikut prosedur.

KTM mengurus perkara seperti:

• pemeriksaan bahan pilihan raya;
• pembukaan saluran;
• pengurusan kertas undi;
• kawalan peti undi;
• penyelarasan kerani;
• penutupan pengundian;
• pengiraan undi; dan
• pengisian dokumen rasmi.

Peranan KTM bukan sekadar menjadi ketua pasukan.

Beliau perlu memahami setiap borang, prosedur dan situasi yang mungkin berlaku.

Kerani Pengundian dan Kerani Mengira Undi

Kerani di dalam saluran mempunyai tugas yang dibahagikan dengan jelas.

Seorang kerani mungkin menyemak dokumen pengenalan, seorang lagi mencalit dakwat pilihan raya dan kerani seterusnya mengeluarkan kertas undi.

Selepas pengundian tamat, mereka boleh membantu proses pengiraan undi mengikut arahan KTM.

Petugas perlu teliti kerana kesilapan kecil boleh menjejaskan rekod saluran.

Kerani Penyemak Daftar Pemilih

KPDP membantu pemilih mengetahui saluran yang betul.

Mereka perlu menyemak butiran dengan cepat, tetapi tidak boleh mengabaikan ketepatan.

Kemahiran komunikasi sangat diperlukan, terutama apabila berhadapan dengan warga emas, orang kurang upaya atau pengundi yang keliru tentang pusat dan saluran mereka.

Pemandu Arah Pusat Mengundi

PAPM biasanya berada di kawasan laluan utama pusat mengundi.

Tugasnya membantu pergerakan pengundi supaya kawasan tidak sesak dan orang ramai tidak masuk ke lokasi yang salah.

Walaupun kelihatan mudah, peranan ini penting di pusat yang mempunyai ramai pengundi dan banyak saluran.

Realiti Kerja Pada Hari Mengundi

Hari bertugas biasanya bermula sangat awal.

Petugas mungkin perlu hadir sebelum pusat mengundi dibuka untuk:

• mendaftar kehadiran;
• menerima taklimat;
• menyusun peralatan;
• memeriksa saluran;
• menyediakan meja;
• memastikan bahan lengkap; dan
• membantu proses pembukaan peti undi.

Selepas pengundian ditutup, kerja belum selesai.

Petugas tertentu perlu membantu pengiraan undi, melengkapkan borang, membungkus bahan dan memastikan semua dokumen diserahkan dengan betul.

Bergantung pada jawatan dan keadaan pusat, tugasan boleh berlanjutan hingga malam.

Calon yang mahu memohon perlu bersedia dari segi:

• tenaga;
• disiplin masa;
• fokus;
• kesabaran;
• kerja berpasukan; dan
• ketahanan menghadapi tekanan.

Perkara Penting Selepas Dilantik

Pelantikan sebagai petugas bukan sekadar menerima surat dan hadir pada hari mengundi.

Terdapat dua urusan penting yang perlu diberi perhatian.

1. Hadiri Latihan Petugas

Akademi Pilihan Raya atau APR berperanan meningkatkan pengetahuan dan kemahiran pegawai SPR serta petugas pilihan raya.

Latihan boleh disampaikan melalui taklimat, modul, simulasi dan penerangan khusus mengikut jawatan.

Petugas perlu menghadiri latihan yang diarahkan kerana di sinilah mereka akan mempelajari:

• aliran pengundian;
• tugas setiap jawatan;
• pengurusan kertas undi;
• penggunaan dakwat pilihan raya;
• semakan identiti;
• kawalan dokumen;
• pengiraan undi;
• pengurusan pemilih berkeperluan khas; dan
• tindakan apabila berlaku situasi luar jangka.

Jangan menganggap pengalaman pilihan raya terdahulu mencukupi.

Arahan, borang atau kaedah operasi boleh dikemas kini mengikut pilihan raya.

Datang dengan alat tulis dan catat perkara penting.

Tanya soalan semasa latihan jika terdapat arahan yang kurang jelas.

2. Semak Keperluan Undi Pos Kategori 1A

Petugas pilihan raya yang bertugas jauh daripada pusat mengundi asal mungkin tidak sempat mengundi secara biasa.

SPR menyediakan kemudahan permohonan undi pos Kategori 1A untuk petugas pilihan raya yang layak.

Permohonan terkini dibuat melalui portal MySPR dalam tempoh yang diumumkan SPR.

Panduan SPR yang dikemas kini pada 19 September 2025 menerangkan bahawa pemohon perlu mempunyai akaun MySPR yang aktif, memohon sebelum tarikh tutup dan melengkapkan maklumat lokasi bertugas serta alamat penghantaran kertas undi.

Langkah asasnya ialah:

1. Daftar dan aktifkan akaun MySPR.
2. Log masuk ke MySPR.
3. Pilih menu permohonan undi pos.
4. Pilih kategori petugas pilihan raya.
5. Masukkan negeri dan bahagian pilihan raya tempat bertugas.
6. Masukkan alamat surat-menyurat.
7. Lengkapkan pengesahan TAC.
8. Semak status permohonan.

Jangan menunggu saat akhir.

Permohonan undi pos mempunyai tarikh buka dan tutup yang ditetapkan untuk setiap pilihan raya.

Permohonan juga perlu diperakukan atau diluluskan melalui proses yang ditentukan.

Apa Yang Perlu Disediakan Sebelum Bertugas?

Selepas menerima pelantikan, semak arahan pakaian dan peralatan.

Antara barang yang mungkin berguna ialah:

• kad pengenalan;
• surat lantikan;
• alat tulis;
• botol air;
• ubat peribadi;
• makanan ringan;
• pengecas mudah alih;
• pakaian yang selesa dan sopan;
• kasut bertutup;
• jam tangan; dan
• dokumen bank jika diminta.

Jangan membawa atau memakai barangan yang mempunyai nama, simbol atau lambang calon serta parti politik.

Bahan latihan rasmi bagi petugas turut menekankan kawalan terhadap pakaian atau barang bercetak nama calon, lambang atau simbol parti di pusat mengundi.

Jaga Kerahsiaan

Petugas mungkin melihat dokumen, nombor siri, borang, keputusan saluran atau maklumat operasi.

Jangan mengambil gambar dan memuat naiknya ke media sosial tanpa kebenaran.

Elakkan berkongsi:

• gambar kertas undi;
• borang keputusan;
• dokumen pengundi;
• gambar dalam saluran;
• nombor siri bahan;
• perbualan dalaman; atau
• keputusan yang belum diumumkan melalui saluran sah.

Pengalaman bertugas boleh dikongsi selepas selesai, tetapi jangan mendedahkan bahan sensitif atau mengganggu proses rasmi.

Langkah Seterusnya Untuk Anda

Petugas pilihan raya biasanya diperlukan dalam jumlah yang ramai, tetapi tempoh permohonannya boleh singkat.

Mulakan persediaan lebih awal.

Sediakan Maklumat Peribadi

Simpan maklumat berikut dalam satu nota:

• nama penuh;
• nombor kad pengenalan;
• alamat;
• kawasan Parlimen dan DUN;
• nombor telefon;
• e-mel;
• pekerjaan;
• nombor akaun bank;
• nama bank; dan
• pengalaman bertugas.

Apabila borang dibuka, anda boleh mengisinya dengan cepat tanpa mencari dokumen satu persatu.

Aktifkan Akaun MySPR

Jangan tunggu sehingga dilantik untuk membuka akaun.

Akaun MySPR diperlukan bagi urusan tertentu termasuk permohonan undi pos untuk petugas yang layak.

Pastikan:

• e-mel masih aktif;
• nombor telefon betul;
• kata laluan disimpan dengan selamat; dan
• akaun telah diaktifkan.

Pantau Sumber Yang Betul

Apabila terdapat kemungkinan pilihan raya, pantau:

• portal rasmi SPR;
• Pejabat Pilihan Raya Negeri;
• media sosial rasmi SPR;
• Pejabat Daerah;
• PBT;
• institusi pengajian; dan
• hebahan majikan atau jabatan.

Elakkan bergantung kepada khabar angin politik sebagai sumber tarikh.

Pembubaran, tarikh penamaan calon, pengundian awal dan hari mengundi perlu disahkan melalui pengumuman rasmi SPR.

Bersedia Dengan Komitmen Masa

Jangan memohon hanya kerana tertarik dengan elaun.

Anda perlu bersedia menghadiri latihan dan bertugas pada tarikh yang ditetapkan.

Menarik diri pada saat akhir boleh menyusahkan urus setia dan petugas lain.

Sebelum memohon, semak:

• jadual kuliah;
• syif kerja;
• urusan keluarga;
• pengangkutan;
• kesihatan; dan
• kemampuan hadir awal.

Pengalaman menjadi petugas pilihan raya boleh menjadi sesuatu yang sangat bermakna.

Anda bukan sekadar membantu orang ramai mencari saluran.

Anda membantu memastikan setiap pengundi yang layak dapat menjalankan tanggungjawabnya melalui proses yang teratur, telus dan profesional.

Soalan Lazim Petugas SPR

S1: Adakah latihan petugas SPR disediakan elaun atau makanan?

Ia bergantung pada arahan, peruntukan dan kaedah pengurusan bagi pilihan raya tersebut.

Dalam sesetengah pelantikan, makan minum atau bayaran berkaitan latihan mungkin disediakan. Dalam keadaan lain, kemudahan yang diberikan boleh berbeza mengikut kawasan dan jenis latihan.

Rujuk surat lantikan atau tanyakan terus kepada urus setia:

“Adakah latihan ini menyediakan makan minum atau bayaran kehadiran, dan apakah dokumen yang perlu dibawa?”

Jangan membuat andaian berdasarkan pengalaman petugas di negeri atau pilihan raya lain.

S2: Bolehkah pelajar universiti memohon menjadi petugas SPR?

Boleh dipertimbangkan sekiranya pengambilan dibuka kepada orang awam dan pelajar tersebut memenuhi syarat yang ditetapkan.

Pelajar perlu memastikan mereka:

• berumur sekurang-kurangnya 18 tahun;
• boleh hadir latihan;
• bebas pada hari bertugas;
• mempunyai pengangkutan;
• mampu bekerja dalam tempoh panjang; dan
• mendapat kebenaran yang diperlukan daripada institusi jika melibatkan jadual kuliah.

Tidak semua jawatan akan diberikan kepada pemohon tanpa pengalaman.

Pelajar mungkin bermula dengan tugas sokongan seperti PAPM, KPDP atau tugasan lain yang ditentukan oleh urus setia.

S3: Bagaimanakah elaun dibayar selepas selesai bertugas?

Kaedah pembayaran bergantung pada pengurusan pilihan raya berkenaan.

Bayaran boleh diproses melalui pindahan ke akaun bank selepas:

• kehadiran disahkan;
• tugasan selesai;
• dokumen tuntutan lengkap;
• maklumat bank disemak; dan
• proses kewangan diluluskan.

Pembayaran tidak semestinya diterima pada hari yang sama.

Petugas perlu memastikan nama pemilik akaun, nombor akaun dan nama bank diberikan dengan tepat.

Simpan salinan:

• surat lantikan;
• rekod kehadiran;
• borang tuntutan;
• maklumat bank; dan
• nombor urus setia untuk rujukan.

Sekiranya bayaran masih belum diterima selepas tempoh yang dimaklumkan, hubungi urus setia secara sopan dan sertakan nama, nombor kad pengenalan, jawatan petugas serta pusat mengundi.

Pengalaman Singkat, Tanggungjawabnya Besar

Menjadi petugas pilihan raya bukan pekerjaan sambilan biasa.

Petugas berurusan dengan kertas undi, identiti pemilih, dokumen rasmi dan keputusan yang perlu dikendalikan dengan tepat.

Kesilapan, kecuaian atau tindakan memihak boleh menjejaskan keyakinan orang ramai terhadap proses pilihan raya.

Sebab itu calon yang diperlukan bukan sekadar individu yang mahu mendapatkan elaun.

SPR dan Pegawai Pengurus memerlukan petugas yang boleh datang tepat pada masanya, mengikuti latihan, menjaga rahsia, menghormati pengundi serta mematuhi setiap arahan.

Bagi pelajar, pengalaman ini boleh membina kemahiran komunikasi, kerja berpasukan dan pengurusan tekanan.

Bagi pencari kerja, ia boleh menjadi pengalaman khidmat awam yang bernilai untuk dimasukkan ke dalam resume.

Bagi orang awam pula, inilah peluang untuk melihat sendiri bagaimana sebuah pilihan raya dikendalikan dari belakang tabir.

Apabila peluang dibuka di kawasan anda, baca syarat dengan teliti dan mohon melalui saluran rasmi.

Elaun mungkin menjadi tarikan awal, tetapi pengalaman membantu proses demokrasi negara ialah nilai yang akan lebih lama diingati.