Ramai orang pernah perasan perkara ini. Ada pesara tentera yang baru berusia awal 40-an, badan masih tegap, gaya masih cergas, tetapi sudah pun bergelar “pencen”. Bila dibandingkan dengan penjawat awam lain yang lazimnya bekerja sehingga umur persaraan 60 tahun, sistem persaraan anggota Angkatan Tentera Malaysia memang nampak berbeza.
Sebenarnya, skim perkhidmatan ATM memang unik. Ia bukan kerja pejabat biasa yang boleh dinilai hanya melalui umur persaraan umum. Kerjaya tentera sangat berkait rapat dengan kecergasan fizikal, disiplin operasi, tahap kesiapsiagaan, struktur pangkat dan keperluan pertahanan negara.
Sebab itu ada anggota tentera yang bersara lebih awal, tetapi masih berada pada usia yang sangat produktif untuk membina kerjaya kedua. Ada yang masuk sektor keselamatan, logistik, latihan, pentadbiran, teknikal, penguatkuasaan, perniagaan, pertanian, konsultansi atau menyambung pengajian.
Menurut portal MyGovernment, bagi kategori Askar Laskar atau Lain-Lain Pangkat, anggota yang berkhidmat sekurang-kurangnya 21 tahun atau lebih layak menerima pencen perkhidmatan, manakala kategori veteran tidak berpencen merujuk kepada mereka yang tidak memenuhi tempoh minimum tersebut.
4 Sebab Utama Anggota Tentera Bersara Awal
1. Had Umur Maksimum Mengikut Pangkat
Dalam perkhidmatan tentera, umur persaraan berkait rapat dengan pangkat dan keperluan organisasi. Semakin tinggi pangkat, semakin berbeza had umur dan struktur perkhidmatan. Portal JHEV ATM turut menyediakan maklumat umur persaraan mengikut kategori pegawai dan lain-lain pangkat.
Kenapa had umur ini penting? Sebab tugas tentera memerlukan tahap kecergasan fizikal dan mental yang tinggi. Anggota perlu bersedia untuk latihan medan, tugasan keselamatan, operasi, pergerakan pantas, arahan mengejut dan keadaan kerja yang tidak semestinya selesa.
Dalam sektor awam biasa, seseorang pegawai mungkin masih boleh menjalankan tugas pentadbiran pada usia lebih lanjut. Tetapi dalam dunia ketenteraan, kesiapsiagaan fizikal dan ketahanan operasi ialah keutamaan. Negara memerlukan anggota yang mampu bergerak pantas, memikul tanggungjawab keselamatan dan bertindak dalam keadaan berisiko.
Sebab itu sistem persaraan ATM tidak boleh disamakan bulat-bulat dengan penjawat awam lain.
2. Syarat Tempoh Perkhidmatan Minimum Untuk Pencen
Ramai yang selalu dengar angka 21 tahun apabila bercakap tentang pencen tentera. Untuk Lain-Lain Pangkat atau LLP, tempoh ini sangat penting kerana ia menjadi garis besar kelayakan pencen perkhidmatan.
Bagi pegawai pula, rujukan faedah persaraan ATM menyatakan pegawai yang mempunyai perkhidmatan yang diakui 20 tahun dan ke atas adalah tertakluk kepada kelulusan Majlis Angkatan Tentera bagi pencen perkhidmatan.
Maksud mudahnya, seseorang anggota yang mula berkhidmat pada usia muda boleh mencapai tempoh layak pencen ketika masih dalam usia 40-an. Contohnya, jika seseorang mula berkhidmat pada usia 20 atau 21 tahun, selepas 21 tahun perkhidmatan, beliau mungkin baru berusia sekitar 41 atau 42 tahun.
Inilah sebab ramai veteran ATM nampak masih muda selepas bersara. Mereka bukan “berhenti awal tanpa sebab”, tetapi sudah memenuhi struktur perkhidmatan yang ditetapkan.
3. Pemberhentian Atas Permohonan Sendiri
Ada juga anggota yang memilih untuk menamatkan perkhidmatan atas permohonan sendiri. Faktor ini boleh berlaku kerana pelbagai sebab.
Ada yang mahu memberi lebih tumpuan kepada keluarga selepas bertahun-tahun hidup berjauhan atau berpindah-randah. Ada yang mahu menjaga ibu bapa yang uzur. Ada yang mahu memulakan perniagaan. Ada juga yang sudah merancang kerjaya kedua lebih awal, contohnya dalam bidang keselamatan korporat, latihan, pengangkutan, logistik, teknikal atau pertanian.
Namun, keputusan berhenti awal perlu difikirkan dengan sangat teliti. Jika tempoh perkhidmatan belum mencukupi syarat pencen, implikasi kewangannya besar. Status berpencen dan tidak berpencen memberi kesan jangka panjang kepada pendapatan bulanan selepas keluar perkhidmatan.
4. Kepentingan Perkhidmatan & Faktor Kesihatan
ATM juga perlu mengekalkan kekuatan organisasi yang sihat, cergas dan bersedia untuk tugas pertahanan. Jika seseorang anggota mengalami masalah kesihatan, kecederaan, ketidakcergasan perubatan atau keadaan yang menjejaskan keupayaan operasi, proses persaraan atau penamatan perkhidmatan boleh berlaku mengikut ketetapan yang berkaitan.
Dalam kerjaya tentera, tahap kesihatan bukan perkara sampingan. Ia sebahagian daripada keperluan tugas. Saringan kesihatan, kecergasan dan keupayaan fizikal memainkan peranan besar kerana anggota perlu mampu melaksanakan tanggungjawab yang kadangkala berat dan berisiko.
Bagi masyarakat umum, mungkin nampak seperti tentera bersara terlalu awal. Tetapi dari sudut organisasi pertahanan, ia sebahagian daripada cara memastikan ATM kekal bersedia, tersusun dan mempunyai barisan anggota yang mampu memenuhi tuntutan operasi.
Syarat Persaraan & Kelayakan Ganjaran ATM
Perbezaan paling penting yang perlu difahami ialah antara veteran berpencen dan veteran tidak berpencen. Dua kategori ini tidak sama dari sudut pendapatan selepas bersara.
| Kategori Persaraan | Tempoh Perkhidmatan Minimum | Jenis Faedah Yang Diterima | Status Kebajikan Di Bawah JHEV |
|---|---|---|---|
| Lain-Lain Pangkat (LLP) Berpencen | Sekurang-kurangnya 21 tahun perkhidmatan | Layak menerima pencen perkhidmatan bulanan, tertakluk kepada syarat dan kiraan kelayakan. Portal MyGovernment menyatakan LLP yang berkhidmat 21 tahun atau lebih layak menerima pencen perkhidmatan. | Diiktiraf sebagai Veteran ATM dan boleh berurusan dengan JHEV bagi hal pencen, kebajikan serta bantuan tertakluk syarat semasa. |
| Pegawai Berpencen | Lazimnya 20 tahun dan ke atas perkhidmatan yang diakui, tertakluk kepada kelulusan Majlis Angkatan Tentera | Layak menerima faedah persaraan seperti pencen perkhidmatan mengikut syarat kelayakan. Rujukan faedah persaraan ATM menyatakan pegawai dengan perkhidmatan diakui 20 tahun dan ke atas tertakluk kepada kelulusan MAT. | Diiktiraf sebagai Veteran ATM dan boleh mendapatkan khidmat berkaitan kebajikan, pencen serta sokongan transisi mengikut kelayakan. |
| Veteran Tidak Berpencen | Bersara atau tamat perkhidmatan sebelum memenuhi tempoh minimum berpencen, contohnya kurang 21 tahun bagi LLP | Lazimnya menerima ganjaran atau faedah tertentu secara pukal/lump-sum mengikut kelayakan, tetapi tiada pencen bulanan seumur hidup. | Masih berada dalam ekosistem veteran, namun bentuk faedah dan bantuan tertakluk kepada kategori, syarat serta skim JHEV semasa. |
Selain pencen perkhidmatan, veteran yang berkelayakan juga boleh menerima faedah lain mengikut syarat. Analisis The Centre menerangkan bahawa veteran yang layak menerima pencen perkhidmatan berdasarkan gaji terakhir dan tempoh perkhidmatan, selain ganjaran perkhidmatan sekali gus, Faedah Gantian Cuti Rehat dan caruman LTAT mengikut kelayakan masing-masing.
Risiko Persaraan Sebelum 21 Tahun Untuk Veteran Tidak Berpencen
Ini bahagian yang keluarga tentera perlu faham betul-betul. Bersara awal sebelum cukup tempoh minimum berpencen mungkin nampak menarik pada awalnya, terutama jika ada tawaran kerja luar, peluang berniaga atau keperluan keluarga yang mendesak.
Tetapi dari sudut kewangan, kesannya besar.
Jika anggota tamat perkhidmatan pada tahun ke-12, 15 atau 18, mereka mungkin menerima ganjaran secara pukal mengikut kelayakan. Wang itu boleh nampak besar pada hari pertama diterima. Tetapi jika tidak diurus dengan baik, ia boleh habis dalam masa singkat.
Risiko biasa yang berlaku ialah menggunakan wang lump-sum untuk belanja besar tanpa pelan. Contohnya beli kereta mahal, ubah suai rumah melebihi kemampuan, melabur dalam skim tidak jelas, beri pinjam kepada ramai orang, atau membuka perniagaan tanpa ilmu dan kawalan tunai.
Bagi veteran tidak berpencen, tiada pencen bulanan bermakna pendapatan selepas keluar perkhidmatan perlu dibina semula. Ini sebab perancangan awal sangat penting.
Sebelum membuat keputusan tamat perkhidmatan, anggota disarankan menilai beberapa perkara: ada atau tidak kerja baharu yang stabil, berapa komitmen bulanan keluarga, cukup atau tidak simpanan kecemasan 6 hingga 12 bulan, adakah hutang terkawal, dan bagaimana wang ganjaran akan digunakan.
Wang lump-sum boleh menjadi modal hidup baharu jika diurus dengan bijak. Tetapi ia juga boleh menjadi punca tekanan jika habis sebelum pendapatan gantian benar-benar kukuh.
Peranan Jabatan Hal Ehwal Veteran ATM
Jabatan Hal Ehwal Veteran ATM atau JHEV memainkan peranan penting dalam menjaga kebajikan veteran selepas tamat perkhidmatan. JHEV bukan sekadar tempat semakan pencen. Ia juga menjadi saluran kebajikan, bantuan, sokongan kehidupan dan penghubung kepada pelbagai inisiatif veteran.
Portal rasmi JHEV menyatakan Program Peduli Veteran Madani memberi fokus kepada lima aspek utama iaitu kebajikan, kesihatan, pendidikan, perumahan dan sosioekonomi. Ini menunjukkan kebajikan veteran dilihat secara lebih menyeluruh, bukan hanya melalui bayaran pencen.
JHEV juga terlibat dengan bantuan kebajikan seperti sara hidup, persekolahan, institusi pengajian tinggi, peralatan pesakit serta bencana atau kecemasan, dengan permohonan diproses dalam tempoh tertentu selepas dokumen lengkap diterima.
Dari sudut kerjaya kedua, veteran ATM sebenarnya mempunyai banyak kekuatan yang dicari majikan: disiplin, ketepatan masa, kepimpinan, ketahanan mental, pengalaman mengurus pasukan, kemahiran teknikal, pemanduan, logistik, keselamatan, komunikasi dan pengurusan krisis.
JHEV juga pernah dilaporkan menjalin kerjasama dengan agensi berkaitan bagi memastikan usahawan veteran menerima bantuan dan latihan sewajarnya, termasuk galakan menyertai bidang keusahawanan seperti pertanian secara berkelompok atau koperasi.
Bagi pesara muda, ini peluang besar. Umur awal 40-an atau 50-an masih sangat produktif. Dengan pengalaman tentera dan latihan yang betul, veteran boleh masuk semula ke pasaran kerja atau membina perniagaan secara lebih tersusun.
Soalan Lazim Tentang Persaraan ATM
1. Adakah pesara tentera dibenarkan bekerja dalam perkhidmatan awam selepas pencen?
Secara umum, pesara tentera boleh memohon pekerjaan lain termasuk dalam sektor awam atau badan berkanun jika memenuhi syarat skim jawatan, umur, kelayakan akademik, tapisan keselamatan dan peraturan pelantikan semasa. Namun, status sebagai pesara tidak bermaksud automatik diterima. Calon masih perlu melalui proses permohonan, tapisan dan pemilihan seperti pemohon lain.
Bagi jawatan tertentu, pengalaman ketenteraan boleh menjadi nilai tambah, terutama dalam bidang keselamatan, penguatkuasaan, operasi, logistik, latihan dan pentadbiran disiplin.
2. Adakah faedah perubatan hospital kerajaan masih diteruskan untuk pesara dan keluarga?
Veteran ATM yang berkelayakan boleh menikmati kemudahan dan bantuan tertentu tertakluk kepada status, kategori serta syarat semasa. JHEV menyediakan pelbagai skim kebajikan termasuk bantuan peralatan pesakit, dan maklumat bantuan veteran boleh disemak melalui portal rasmi JHEV.
Untuk kepastian mengikut kes individu, veteran disarankan merujuk terus kepada JHEV, Kad Veteran, dokumen persaraan atau pejabat JHEV negeri kerana kelayakan boleh berbeza mengikut kategori perkhidmatan, status berpencen dan tanggungan.
3. Apakah umur minimum untuk seseorang mula menyertai ATM?
Umur minimum penyertaan bergantung kepada kategori kemasukan, sama ada sebagai anggota lain-lain pangkat, pegawai kadet, lepasan akademik tertentu atau skim pengambilan semasa. Secara lazimnya, peluang menyertai ATM dibuka kepada belia selepas tamat persekolahan atau pada peringkat kelayakan tertentu, tertakluk kepada syarat umur, kelayakan akademik, kesihatan, fizikal dan tapisan yang diumumkan dalam iklan pengambilan rasmi.
Calon yang berminat perlu merujuk hebahan rasmi pengambilan ATM semasa kerana syarat boleh berubah mengikut keperluan perkhidmatan.
Kepada anggota ATM dan veteran yang pernah menjaga keselamatan negara, jasa anda tidak kecil. Masyarakat mungkin hanya melihat gelaran “pencen awal”, tetapi di sebalik itu ada tahun-tahun latihan, disiplin, pengorbanan masa bersama keluarga, perpindahan tempat bertugas, risiko operasi dan tanggungjawab mempertahankan tanah air.
Persaraan awal bukan bermakna perjalanan sudah tamat. Bagi ramai veteran, ia permulaan fasa yang lebih tenang dan lebih dekat dengan keluarga. Inilah masa untuk menyusun semula hidup, menjaga kesihatan, membina kerjaya kedua, berkongsi pengalaman dengan generasi muda atau meneroka dunia keusahawanan. Selagi semangat perwira masih ada, selagi itu veteran ATM tetap mempunyai tempat penting dalam masyarakat dan pasaran kerja negara.
