Ramai pencari kerja di Malaysia kini berdepan situasi yang sama. Ada Diploma, Ijazah atau pengalaman kerja tinggi, tetapi memilih untuk memohon jawatan yang lebih rendah seperti jawatan peringkat SPM. Ada yang melakukannya kerana mahu stabil, sukar mendapat kerja setaraf kelayakan, mahu bertukar bidang, atau mencari kerja dekat dengan rumah.
Namun di sinilah timbul persoalan yang sering bermain dalam fikiran calon. Perlu atau tidak memberitahu majikan tentang kelayakan sebenar? Ramai takut jika terlalu jujur, majikan akan menganggap mereka “overqualified” lalu menolak permohonan. Dalam masa sama, menyembunyikan kelayakan juga boleh mendatangkan risiko besar terutama dalam sektor awam.
Hakikatnya, anda perlu jujur tentang kelayakan akademik dan pengalaman kerja. Tetapi cara anda menyusun resume, menerangkan pengalaman dan menjawab soalan temuduga perlu dibuat secara strategik supaya majikan melihat anda sebagai calon yang sesuai, bukannya calon yang terlalu layak dan berisiko meninggalkan syarikat dalam masa singkat.
Apa Maksud “Overqualified”?
Istilah “overqualified” merujuk kepada calon yang mempunyai:
- Kelayakan akademik lebih tinggi
- Pengalaman kerja terlalu banyak
- Kemahiran melebihi skop jawatan dipohon
Contohnya:
- Pemegang Degree memohon jawatan SPM
- Bekas Manager memohon jawatan kerani
- Individu berpengalaman 10 tahun memohon jawatan junior
Dalam pasaran kerja semasa, situasi ini semakin biasa berlaku disebabkan:
- Persaingan kerja tinggi
- Keadaan ekonomi
- Pertukaran kerjaya
- Faktor lokasi dan keluarga
- Keinginan mencari work-life balance
Adakah Salah Mohon Jawatan Lebih Rendah?
Tidak Salah
Tiada peraturan melarang seseorang memohon jawatan di bawah kelayakan akademik mereka.
Malah dalam sektor awam Malaysia:
- Pemegang Diploma boleh memohon jawatan SPM
- Pemegang Degree boleh memohon jawatan Diploma atau SPM
Namun begitu, calon perlu memahami perbezaan antara sektor awam dan sektor swasta dari sudut pengisytiharan maklumat.
Permohonan Sektor Awam: Wajib Jujur Dalam SPA9
Bagi permohonan sektor awam melalui:
- Suruhanjaya Perkhidmatan Awam (SPA)
- Suruhanjaya Perkhidmatan Pendidikan (SPP)
- Sistem SPA9
calon diwajibkan mengisytiharkan semua maklumat akademik sebenar.
Portal rasmi SPA9:
Kenapa Perlu Isytihar Semua Kelayakan?
Dalam sistem SPA9, maklumat akademik digunakan untuk:
- Pengesahan identiti akademik calon
- Tapisan kelayakan
- Rekod rasmi kerajaan
- Penilaian integriti permohonan
Jika calon:
- Menyembunyikan sijil
- Tidak mengemas kini maklumat
- Memberi maklumat tidak lengkap
permohonan boleh:
- Ditolak
- Dibatalkan
- Dianggap tidak jujur
Permohonan Sektor Swasta: Jujur Tetapi Strategik
Dalam sektor swasta, majikan biasanya lebih fleksibel. Namun mereka mempunyai satu kebimbangan besar terhadap calon overqualified.
Majikan takut calon:
- Cepat bosan
- Tidak kekal lama
- Minta gaji tinggi
- Tinggalkan syarikat apabila dapat tawaran lebih baik
Disebabkan itu, calon perlu tahu cara “tailor” resume dengan betul.
Apa Maksud Tailor Resume?
Tailor resume bermaksud:
Mengubah suai resume mengikut jawatan dipohon tanpa menipu maklumat.
Tujuannya ialah supaya resume nampak:
- Relevan
- Fokus
- Sesuai dengan jawatan dipohon
Cara Betul Susun Resume Jika Overqualified
Fokus Pada Pengalaman Relevan
Jika mohon jawatan SPM atau junior:
Kurangkan penekanan kepada:
- Projek pengurusan besar
- Pengalaman corporate level
- Jawatan terlalu tinggi
Sebaliknya fokus kepada:
- Kemahiran operasi
- Pengalaman hands-on
- Disiplin kerja
- Kerjasama berpasukan
- Kemahiran teknikal berkaitan
Perlu Ke Letak Semua Sijil Dalam Resume?
Dalam sektor swasta: boleh ringkaskan
Tetapi jangan:
- Menipu
- Memalsukan maklumat
- Mengaku tiada Degree sedangkan ada
Strategi terbaik:
- Nyatakan kelayakan tertinggi
- Tetapi jangan terlalu “highlight” jika tidak relevan
Cara Jawab Soalan “Kenapa Ada Degree Tapi Mohon Jawatan SPM?”
Ini antara soalan paling biasa ditanya semasa temuduga.
Majikan sebenarnya mahu tahu:
- Adakah anda serius?
- Adakah anda akan kekal lama?
- Adakah anda benar-benar mahu jawatan tersebut?
Contoh Jawapan Profesional Semasa Temuduga
Contoh 1 — Fokus Kestabilan
“Saya faham pengalaman saya mungkin nampak lebih tinggi daripada jawatan ini. Namun pada tahap sekarang, saya mencari kestabilan dan mahu fokus kepada kerja operasi yang saya minati.”
Contoh 2 — Fokus Work-Life Balance
“Saya sedang mencari peranan yang lebih stabil dan dekat dengan lokasi rumah supaya saya boleh memberi komitmen jangka panjang.”
Contoh 3 — Fokus Minat Bidang
“Walaupun saya mempunyai kelayakan lebih tinggi, saya memang berminat dengan bidang ini dan mahu membina kerjaya yang stabil dalam skop kerja tersebut.”
Kesilapan Yang Selalu Menyebabkan Majikan Menolak Calon Overqualified
1. Resume Terlalu “Corporate”
Contohnya:
- Terlalu banyak pencapaian besar
- Bahasa terlalu formal dan berat
- Fokus kepada pengurusan tertinggi
Majikan akan fikir:
“Calon ini mungkin tidak sesuai dengan jawatan asas.”
2. Letak Expected Salary Terlalu Tinggi
Jika memohon jawatan SPM tetapi:
- Meminta gaji terlalu tinggi
majikan akan rasa:
- Anda tidak serius
- Anda hanya mencari kerja sementara
3. Tidak Yakin Semasa Temuduga
Contoh jawapan yang kurang baik:
- “Saya tak ada pilihan lain”
- “Saya terpaksa mohon kerja ini”
Jawapan seperti ini memberi persepsi negatif kepada majikan.
Cara Yakinkan Majikan Anda Benar-Benar Mahu Jawatan Itu
Tekankan Komitmen
Beritahu bahawa anda:
- Mahu bekerja lama
- Faham skop kerja
- Faham struktur gaji
- Bersedia memberi komitmen penuh
Fokus Kepada Nilai Tambah
Contohnya:
- Cepat belajar
- Boleh bantu pasukan
- Berpengalaman mengurus pelanggan
- Boleh meningkatkan produktiviti
Tunjukkan Minat Sebenar
Majikan lebih suka calon yang:
- Ada attitude baik
- Bersungguh-sungguh mahu kerja
- Faham tugas dipohon
berbanding calon yang hanya bergantung kepada sijil tinggi semata-mata.
Overqualified Bukan Semestinya Negatif
Ramai majikan sebenarnya suka calon berpengalaman jika:
- Calon nampak stabil
- Tidak demand berlebihan
- Boleh memberi nilai tambah kepada organisasi
Masalah hanya timbul apabila majikan merasakan calon:
- Akan berhenti cepat
- Tidak serius
- Tidak sesuai dengan budaya kerja syarikat
Tips Penting Sebelum Mohon Jawatan Lebih Rendah
Checklist Ringkas
Sebelum Hantar Resume
- Tailor resume ikut jawatan
- Fokus skill relevan
- Kurangkan elemen terlalu corporate
Semasa Temuduga
- Jujur
- Jangan defensive
- Fokus kepada komitmen dan kestabilan
Tentang Gaji
- Fahami julat gaji jawatan
- Jangan demand terlalu tinggi
- Tunjukkan anda realistik
Rujukan Rasmi Berkaitan SPA9
Portal rasmi SPA Malaysia:
Suruhanjaya Perkhidmatan Awam Malaysia (SPA)
Sistem permohonan SPA9:
Penutup
Mempunyai kelayakan tinggi bukan satu kesalahan apabila memohon jawatan yang lebih rendah. Dalam keadaan ekonomi dan pasaran kerja hari ini, perkara tersebut semakin normal berlaku di Malaysia.
Apa yang penting ialah calon perlu jujur tentang kelayakan sebenar, terutama bagi permohonan sektor awam melalui SPA9. Dalam masa sama, resume dan cara menjawab temuduga perlu disusun secara strategik supaya majikan melihat pengalaman anda sebagai satu kelebihan, bukannya risiko.
Majikan sebenarnya bukan takut anda terlalu pandai. Mereka cuma mahu memastikan anda benar-benar serius, stabil dan sesuai dengan jawatan yang dipohon.
