Ramai calon lepasan SPM, diploma dan ijazah rasa rendah diri apabila hadir temuduga kerana tiada pengalaman kerja formal. Soalan seperti “Awak ada pengalaman kerja sebelum ini?” sering menjadi punca calon hilang keyakinan.
Hakikatnya, tidak mempunyai pengalaman kerja bukan faktor automatik gagal temuduga.
Dalam pengambilan sektor awam, panel lebih menilai potensi, kompetensi dan sikap calon, bukan semata-mata tempoh bekerja. Artikel ini akan menghuraikan cara jawab soalan tersebut secara profesional berdasarkan prinsip penilaian temuduga sektor awam Malaysia.
Apa Sebenarnya Panel Nilai Dalam Temuduga?
Dalam sistem pengambilan oleh Suruhanjaya Perkhidmatan Awam Malaysia dan Suruhanjaya Perkhidmatan Pendidikan, panel lazimnya menilai aspek berikut:
- Kefahaman terhadap skop jawatan
- Kemahiran komunikasi
- Keupayaan menyelesaikan masalah
- Tahap integriti dan etika kerja
- Kematangan emosi
- Potensi untuk dilatih
Ini dikenali sebagai pendekatan temuduga berasaskan kompetensi (competency-based interview) — iaitu menilai tingkah laku dan kebolehan, bukan sekadar pengalaman bekerja.
Pengalaman Kerja Formal Bukan Satu-Satunya Pengalaman
Ramai calon tersalah anggap bahawa pengalaman kerja mesti berbentuk pekerjaan bergaji.
Sebenarnya, panel menerima pengalaman seperti:
- Projek universiti atau tugasan berkumpulan
- Latihan industri
- Aktiviti kokurikulum
- Penglibatan sebagai sukarelawan
- Pengurusan program atau majlis
- Pengalaman berniaga kecil-kecilan
- Membantu urusan keluarga
Dalam dunia HR, ini dipanggil:
- Transferable Skills (kemahiran boleh pindah)
- Behavioral Evidence (bukti tingkah laku lampau)
Inilah yang perlu anda tonjolkan.
Teknik Jawapan Terbaik: Kaedah STAR
Gunakan struktur berikut semasa menjawab:
S – Situation (Situasi)
T – Task (Tugasan)
A – Action (Tindakan)
R – Result (Hasil)
Contoh Jawapan Profesional
“Walaupun saya belum mempunyai pengalaman kerja formal, semasa di universiti saya pernah menjadi ketua projek program khidmat masyarakat. Saya bertanggungjawab menyelaras 15 orang ahli, menyediakan jadual dan memastikan program berjalan lancar. Hasilnya, program mendapat maklum balas positif daripada pihak sekolah yang terlibat. Pengalaman ini membina kemahiran komunikasi dan kepimpinan saya.”
Jawapan ini menunjukkan:
- Tanggungjawab
- Kepimpinan
- Kerja berpasukan
- Keupayaan mengurus tugas
Tanpa perlu menyebut pengalaman kerja formal.
Fakta Sahih: Pengalaman Tidak Selalu Jadi Syarat Wajib
Jika meneliti iklan jawatan rasmi oleh Suruhanjaya Perkhidmatan Awam Malaysia dan Suruhanjaya Perkhidmatan Pendidikan, syarat utama biasanya melibatkan:
- Kelayakan akademik
- Kepujian Bahasa Melayu
- Lulus ujian atau temuduga
- Tapisan kesihatan dan integriti
Pengalaman kerja selalunya dinyatakan sebagai:
- “Kelebihan tambahan”
- “Diberi keutamaan”
Ini membuktikan calon tanpa pengalaman masih berpeluang sepenuhnya.
Kesilapan Yang Perlu Dielakkan
Ramai calon gagal bukan kerana tiada pengalaman, tetapi kerana cara menjawab yang lemah.
Elakkan:
- Mengaku tiada pengalaman dan berhenti bercakap
- Memberi jawapan terlalu ringkas
- Menunjukkan rasa rendah diri
- Terlalu defensif
Contoh jawapan lemah:
“Saya memang tak ada pengalaman kerja lagi.”
Jawapan ini tidak menunjukkan potensi.
Jika Betul-Betul Tiada Pengalaman?
Gunakan pendekatan sikap dan motivasi.
Contoh:
“Saya belum mempunyai pengalaman kerja formal, namun saya seorang yang cepat belajar dan komited. Saya telah membuat persediaan dengan memahami skop tugas jawatan ini dan bersedia menerima latihan untuk meningkatkan prestasi.”
Jawapan ini menunjukkan:
- Kesediaan belajar
- Motivasi tinggi
- Sikap positif
- Profesionalisme
Kenapa Sikap Lebih Penting Daripada Pengalaman?
Dalam sektor awam, nilai seperti:
- Integriti
- Disiplin
- Amanah
- Kerja berpasukan
- Emosi stabil
sering menjadi penentu utama.
Calon yang mempunyai pengalaman tetapi sikap negatif tetap boleh gagal. Sebaliknya, calon tanpa pengalaman tetapi menunjukkan potensi dan kematangan sering diberi peluang.
Kesimpulan
Tidak mempunyai pengalaman kerja bukan alasan untuk gagal temuduga.
Yang penting ialah:
- Cara anda menyusun jawapan
- Contoh pengalaman relevan walaupun bukan formal
- Keyakinan ketika bercakap
- Kefahaman terhadap jawatan dipohon
- Sikap positif dan profesional
Panel tidak mencari calon yang sempurna.
Panel mencari calon yang boleh dibentuk dan berpotensi berkembang.