Pengenalan
Antara persoalan paling kerap dibangkitkan oleh calon lantikan baharu sektor awam ialah, “Kenapa kawan saya dapat jabatan di bandar, tetapi saya pula ditempatkan di kawasan hulu atau pedalaman?” Situasi ini sering menimbulkan rasa tidak puas hati dan tanggapan bahawa penempatan dibuat secara rawak atau bergantung kepada nasib semata-mata.
Ada juga yang mengaitkan perbezaan penempatan dengan isu “kabel”, pilih kasih atau layanan tidak adil, sedangkan calon-calon tersebut mungkin melalui proses temuduga dan lantikan yang sama. Apabila tiada penjelasan rasmi yang terperinci, persepsi ini mudah terbentuk dalam kalangan penjawat baharu.
Artikel ini ditulis untuk menerangkan realiti sebenar kriteria penempatan penjawat awam, berdasarkan amalan pentadbiran dan prinsip pengurusan sumber manusia di bawah Suruhanjaya Perkhidmatan Awam Malaysia (SPA), supaya calon memahami konteks sebenar tanpa salah faham.
Adakah Penempatan Dibuat Secara Rawak?
Jawapannya ialah tidak.
Penempatan bukan dibuat secara rawak atau ikut nasib, tetapi berdasarkan keperluan perkhidmatan dan pertimbangan operasi jabatan.
Namun, kerana kriteria ini tidak dipamerkan secara terbuka kepada calon, ia sering disalah tafsir sebagai keputusan yang tidak berasaskan logik.
Prinsip Utama Penempatan Dalam Perkhidmatan Awam
Prinsip asas yang digunakan ialah:
Mengisi keperluan organisasi, bukan memenuhi kehendak individu.
Ini bermaksud:
- Kawasan yang kurang diminati tetap perlu diisi
- Jawatan kritikal di luar bandar atau pedalaman mesti mempunyai pegawai
- Tidak semua penjawat baharu boleh ditempatkan di lokasi bandar
Penempatan adalah sebahagian daripada strategi memastikan perkhidmatan kerajaan berjalan seimbang di seluruh negara.
Faktor-Faktor Utama Yang Mempengaruhi Penempatan
1. Kekosongan Jawatan Sebenar
Lokasi luar bandar dan pedalaman selalunya:
- Mengalami kekurangan pegawai
- Kadar pertukaran keluar yang tinggi
- Sukar mengekalkan tenaga kerja
Sebaliknya, kawasan bandar:
- Lebih ramai pemohon
- Kekosongan lebih terhad
- Persaingan penempatan lebih sengit
📌 Penempatan ke kawasan hulu bukan petanda calon kurang bernasib baik, tetapi kerana keperluan lebih mendesak.
2. Skim Jawatan dan Fungsi Tugas
Tidak semua skim jawatan mempunyai taburan lokasi yang sama.
Ada skim yang:
- Lebih banyak bertugas di lapangan
- Diperlukan di daerah atau kawasan operasi
Manakala skim lain:
- Tertumpu di ibu pejabat
- Lebih banyak berada di bandar
Oleh itu, skim jawatan sangat mempengaruhi lokasi penempatan.
3. Keseimbangan dan Keperluan Organisasi
Penempatan juga mengambil kira:
- Keseimbangan tenaga kerja
- Tahap pengalaman
- Keperluan pasukan sedia ada
Pegawai baharu sering ditempatkan di lokasi operasi untuk:
- Mengisi jurang tenaga kerja
- Membangunkan pengalaman awal
- Menyokong pasukan yang kekurangan kakitangan
Ini adalah strategi pembangunan sumber manusia, bukan hukuman.
4. Tahap Fleksibiliti dan Kesediaan Calon
Dalam sesetengah kes, calon yang:
- Tidak meletakkan sekatan lokasi
- Menyatakan kesediaan berkhidmat di mana-mana
Lebih mudah dipadankan dengan keperluan jabatan. Ini bukan bermaksud calon lain “diselamatkan”, tetapi soal padanan keperluan dengan sumber sedia ada.
Kenapa Kawan Dapat Bandar, Saya Dapat Hulu?
Situasi ini biasanya berlaku kerana:
- Skim jawatan berbeza
- Kekosongan wujud di lokasi berbeza
- Keperluan pasukan tidak sama
- Penempatan dibuat untuk imbangi organisasi
📌 Ia bukan perbandingan satu lawan satu antara calon.
Persepsi “Nasib” dan “Kabel” Perlu Diluruskan
Walaupun isu kabel sering diperkatakan, hakikatnya:
- Majoriti penempatan dibuat melalui pertimbangan pentadbiran
- Keperluan jabatan lebih dominan daripada kehendak individu
- Kes terpencil tidak mewakili keseluruhan sistem
Menganggap semua penempatan luar bandar sebagai ketidakadilan hanya akan menambah tekanan emosi kepada penjawat baharu.
Bolehkah Membuat Rayuan Penempatan?
Boleh, tetapi dengan pemahaman yang betul:
- Rayuan bukan jaminan kelulusan
- Akan dinilai berdasarkan kekosongan dan kepentingan perkhidmatan
- Alasan kukuh seperti kesihatan, pasangan atau tanggungan lebih relevan
Rayuan yang matang ialah rayuan yang berfakta, beradab dan tidak menyalahkan sistem.
Penutup
Kesimpulannya, penempatan kerja dalam perkhidmatan awam bukan ditentukan oleh nasib atau keputusan rawak, tetapi oleh keperluan perkhidmatan, kekosongan jawatan, skim tugas dan keseimbangan organisasi.
Walaupun penempatan di kawasan hulu mungkin mencabar, ia sering menjadi fasa pembinaan pengalaman dan kematangan awal kerjaya. Dalam banyak kes, ia juga membuka ruang kepada peluang pertukaran atau kenaikan pada masa hadapan.
Kadang-kadang, bukan anda kurang bernasib baik —
tetapi anda diperlukan di tempat yang paling memerlukan.