Pengenalan
Isu buta warna ringan (mild color blindness) sering menjadi kebimbangan calon yang memohon jawatan teknikal atau sains dalam sektor awam. Ramai bimbang keadaan ini akan terus menggugurkan peluang mereka walaupun telah memenuhi semua syarat akademik dan lulus temuduga.
Kebimbangan ini biasanya berpunca daripada kefahaman umum bahawa semua jawatan teknikal memerlukan penglihatan warna yang sempurna. Hakikatnya, tidak semua jawatan teknikal atau sains bergantung sepenuhnya kepada pengecaman warna, dan tidak semua kes buta warna dinilai sama.
Artikel ini bertujuan menjelaskan secara realistik, berfakta dan berperingkat bagaimana masalah buta warna ringan dinilai dalam pelantikan sektor awam, khususnya melalui Suruhanjaya Perkhidmatan Awam Malaysia (SPA), supaya calon tidak membuat andaian yang salah.
Apa Itu Buta Warna Ringan (Mild Color Blind)?
Buta warna ringan merujuk kepada keadaan di mana seseorang:
- Sukar membezakan warna tertentu (contoh merah–hijau)
- Masih mempunyai penglihatan jelas dan normal dari aspek lain
- Tidak mengalami gangguan fungsi harian yang ketara
Dalam banyak kes, individu dengan buta warna ringan masih mampu:
- Membaca dan menganalisis data
- Menjalankan kerja makmal
- Mengendalikan perisian dan sistem teknikal
- Berfikir secara analitikal tanpa masalah
📌 Buta warna ringan tidak sama dengan buta warna teruk.
Prinsip Penilaian Kesihatan Dalam Pelantikan SPA
Dalam pelantikan sektor awam, penilaian kesihatan dibuat berdasarkan:
- Keupayaan melaksanakan tugas sebenar jawatan
- Tahap risiko keselamatan
- Keperluan fungsi kerja yang spesifik
Ini bermaksud, diagnosis perubatan sahaja tidak menentukan kelayakan, sebaliknya padanan antara tahap kesihatan dan keperluan jawatan menjadi faktor utama.
Adakah Semua Jawatan Teknikal/Sains Melarang Buta Warna?
Jawapannya ialah tidak.
Jawatan teknikal dan sains mempunyai skop tugas yang sangat berbeza antara satu sama lain. Oleh itu, penilaian dibuat secara kes demi kes, bukan secara pukul rata.
Jawatan Teknikal/Sains Yang Biasanya Lebih Fleksibel
Buta warna ringan selalunya tidak menjadi penghalang bagi jawatan yang:
- Berasaskan analisis data dan penyelidikan
- Melibatkan kerja dokumentasi dan pelaporan teknikal
- Menggunakan perisian, simulasi atau pengiraan
- Kerja makmal yang tidak bergantung sepenuhnya pada kod warna kritikal
Dalam kes ini, penilaian lebih tertumpu kepada kebolehan intelektual dan kemahiran teknikal calon.
Jawatan Teknikal Yang Lebih Ketat Terhadap Warna
Sebaliknya, buta warna (walaupun ringan) boleh menjadi isu bagi jawatan yang:
- Sangat bergantung kepada pengecaman warna tepat
- Melibatkan keselamatan tinggi
- Kesilapan warna boleh menyebabkan risiko kemalangan atau kerosakan
Contohnya:
- Kerja operasi elektrik berisiko tinggi
- Pengendalian sistem keselamatan tertentu
- Tugas yang menggunakan wayar atau isyarat berwarna kritikal
Dalam situasi ini, faktor keselamatan akan diutamakan.
Bagaimana Penilaian Sebenar Dibuat?
Penilaian biasanya melibatkan:
- Ujian penglihatan warna (contoh: ujian Ishihara)
- Pemeriksaan oleh pegawai perubatan
- Penilaian kesesuaian antara tahap buta warna dan tugas jawatan
Keputusan yang mungkin dibuat:
- Fit for duty
- Fit with limitation
- Tidak sesuai untuk jawatan tertentu (tetapi boleh dipertimbangkan untuk jawatan lain)
📌 Keputusan tidak dibuat secara automatik, tetapi berdasarkan fungsi kerja sebenar.
Perlukah Calon Isytihar Masalah Buta Warna?
Jawapan paling selamat dan profesional ialah YA, perlu isytihar dengan jujur.
Isytihar:
- Membolehkan penilaian perubatan dibuat dengan adil
- Mengelakkan isu integriti kemudian hari
- Tidak bermaksud calon akan terus gagal
Menyembunyikan maklumat kesihatan boleh menimbulkan masalah lebih besar berbanding mengisytiharkannya dengan jujur.
Salah Faham Yang Perlu Diluruskan
❌ “Ada buta warna ringan terus tak boleh mohon jawatan teknikal”
❌ “Semua jawatan sains perlukan penglihatan warna sempurna”
❌ “Lebih baik sorok daripada isytihar”
Hakikatnya:
✔️ Banyak jawatan teknikal tidak sensitif kepada warna
✔️ Yang dinilai ialah keupayaan kerja dan keselamatan, bukan label kesihatan
Penutup
Kesimpulannya, masalah buta warna ringan tidak secara automatik menggugurkan peluang untuk jawatan teknikal atau sains. Kelulusan bergantung kepada jenis jawatan, tahap keperluan pengecaman warna dan penilaian perubatan rasmi.
Calon tidak perlu panik atau menolak peluang lebih awal. Selagi keupayaan kerja tidak terjejas dan keselamatan dapat dijamin, peluang untuk dilantik tetap masih terbuka.
Dalam pelantikan sektor awam,
yang dinilai ialah kebolehan menjalankan tugas dengan selamat dan berkesan —
bukan kesempurnaan fizikal semata-mata.